Miód pitny czwórniak

Miód pitny czwórniak
organizacja producentów:

Spółdzielnia Pszczelarska APIS w Lublinie
ul. Diamentowa 23
20-471 Lublin
www.miodytradycyjne.pl

GTS

SPRAWDŹ GDZIE KUPISZ
oznaczenie:

Znak GTS

region:

cała Polska

cała Polska

W polskiej tradycji wyróżniamy różne rodzaje miodów pitnych – zależnie od sposobu przygotowania brzeczki (czyli miodu pszczelego rozcieńczonego wodą) lub zastosowanych dodatków. Sycone, w których brzeczkę się gotuje i niesycone (naturalne) – niegotowane. Miody można też podzielić według dodatków użytych do zaprawiania brzeczki: miody naturalne, bez dodatków, owocowe – w których część wody zastąpiono sokiem, korzenno-ziołowe, przygotowane z dodatkiem przypraw oraz chmielowe, w których brzeczka została zaprawiona chmielem.

Najbardziej jednak znany i jedyny oficjalnie używany w handlu jest podział miodów w zależności od proporcji pomiędzy miodem a wodą użytą do sporządzenia brzeczki:

  • półtorak: 1 część objętości miodu i 0,5 części objętości wody,
  • dwójniak: 1 część objętości miodu i 1 część objętości wody,
  • trójniak: 1 część objętości miodu i 2 części objętości wody,
  • czwórniak: 1 część objętości miodu i 3 części objętości wody.

 

Wytwarzanie miodu pitnego czwórniaka GTS zaczyna się od warzenia brzeczki w temperaturze 95-105°C. Proporcja miodu i wody wynoszą 1 do 3 (stąd nazwa trunku, bo jeden plus trzy daje cztery). Następnie brzeczka miodowa jest studzona do temperatury 20 - 22°C, szczepiona roztworem drożdży i poddawana procesowi fermentacji. Fermentacja przebiega dwuetapowo: najpierw następuje tak zwana fermentacja burzliwa, a po niej - fermentacja cicha. Po jej zakończeniu odciąga się miód znad osadu drożdżowego i odstawia do leżakowania. Na samym końcu można ewentualnie czwórniak doprawić – miodem lub wyciągami ziołowo-korzennymi.

Historia miodosytnictwa na ziemiach polskich jest tak długa, jak dzieje naszego państwa.  Miód pitny gościł już na stołach pierwszych Piastów - wzmiankę o nim można znaleźć w zapiskach podróżnika Ibrahima Ibn Jakuba, który po wizycie na dworze pierwszego polskiego króla odnotował, że „w kraju Mieszka I, obok żywności, mięsa, ziemi ornej obfituje w miód, a słowińskie wina i upajające napoje zwą się miodami”. Także nasz najsłynniejszy kronikarz, Gall Anonim, spisując dzieje państwa Piastów na przełomie XI i XII wieku, wspomina o produkcji miodów pitnych. Liczne średniowieczne dokumenty potwierdzają istnienie miodosytni na Mazowszu, Pomorzu i w Małopolsce – na przykład XV-wieczny dokument, wydany przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego w Bobowej, sankcjonował działalność bractwa miodosytników przy kościele parafialnym w Grybowie. Takich świadectw jest bardzo wiele. Szczegóły techniczne, dotyczące wyrabiania miodów odnajdziemy parę wieków później, w materiałach źródłowych opisujących polskie tradycje kulinarne w XVII oraz XVIII wieku. Zawierają one dobrze dziś znany podział miodów na półtoraki, dwójniaki, trójniaki i czwórniaki, wraz ze wskazówkami na temat metody ich wytwarzania. Nic dziwnego, że miody pitne trafiły do naszej literatury narodowej. Pisze o nich Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu” – właśnie miodem wznoszony jest bowiem toast na weselu Zosi i Tadeusza, miodu dolewa także w swej karczmie Jankiel księdzu Robakowi. Miodem raczy się i to dość często sienkiewiczowski pan Zagłoba.

Miody pitne doskonale wpisują się w naszą tradycję kulinarną i smakowicie komponują się z daniami kuchni polskiej. Czwórniak, który jest najwytrawniejszy z miodów, podajemy do dań mięsnych i rybnych (jest też świetnym składnikiem sosów czy marynat). Ponadto można go serwować w drinkach z lodem i cytryną, w temperaturze pokojowej, a także jako „grzaniec”, czyli podgrzany do temperatury ok. 55°C z dodatkiem goździków i cynamonu. 29 lipca 2008 r. czwórniak wraz z pozostałymi miodami pitnymi uzyskał unijne oznaczenie Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności. Ponieważ ten typ ochrony produktu nie obejmuje jego nazwy, która w niektórych przypadkach może nadal być używana do nazywania produktów nie odpowiadających chronionej recepturze, produkty chronione odróżniają się od zwykłych unijnym oznaczaniem GTS na etykiecie. Dokumenty rejestracyjne szczegółowo określają m.in. jakie surowce mogą być użyte do produkcji miodów pitnych oznaczonych jako GTS, jakie są metody i poszczególne etapy ich produkcji oraz jakie właściwości muszą charakteryzować produkt końcowy. Czwórniak musi zawierać 9-12% alkoholu, a jego czas leżakowania nie może być krótszy niż 9 miesięcy.

 

Galeria