Oznaczenia
Europejski system ochrony
produktów regionalnych i tradycyjnych
Oznaczenia
W Polsce mamy już 37 produktów
z oznaczeniami ChNP, ChOG oraz GTS
Oznaczenia
Produkty z oznaczeniami ChNP, ChOG oraz GTS
to nasz prawdziwy powód do dumy!

Europejski system oznaczeń

W bardzo wielu państwach, zwłaszcza tych wysokorozwiniętych, od kilku dekad widoczne jest zainteresowanie żywnością o tradycyjnych metodach produkcji i znanym pochodzeniu. Potrzeba konsumentów znalazła odzwierciedlenie w europejskiej Wspólnej Polityce Rolnej, którą śmiało można określić mianem polityki jakości.

Całe europejskie prawodawstwo zmierza w kierunku promowania żywności wysokiej jakości. W 1992 roku Unia Europejska przyjęła serię rozporządzeń, które otaczają szczególną ochroną producentów, często drobnych, wytwarzających właśnie taką żywność, której szczególne cechy związane są ze środowiskiem, w którym powstaje i z tradycją.

W celu wyróżnienia tych wyjątkowych produktów stworzono europejski system oznaczeń. Jego głównym zadaniem jest, po pierwsze, informowanie konsumentów, że trzymają w ręku produkt wysokiej jakości, po drugie – ochrona producentów przed nieuczciwymi konkurentami, wypuszczającymi na rynek podróbki.

Do tej pory jednym z trzech europejskich oznaczeń wyróżniono w Polsce 37 produktów, jednak ta lista stale się powiększa.


Europejskie znaki jakości

W ramach europejskiej polityki jakości i ochrony produktów wyjątkowych, wyróżnia się dwie kategorie produktów :

- produkty regionalne znanego pochodzenia, których dotyczy oznaczenie Chroniona Nazwa Pochodzenia oraz Chronione Oznaczenie Geograficzne,

- produkty tradycyjne, których dotyczy oznaczenie Gwarantowana Tradycyjna Specjalność.

 

Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP)

Jest to europejski znak przyznawany produktom regionalnym wyjątkowej jakości, o nazwie nawiązującej do miejsca w którym jest wytwarzany i podkreślającej ich związek z tym miejscem.

Wszystkie surowce, potrzebne do wytworzenia tego produktu pochodzą z określonego obszaru geograficznego oraz wszystkie fazy wytwarzania odbywają się na tym obszarze.

O znak ChNP mogą ubiegać się produkty rolne przeznaczone do spożycia przez ludzi (płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli, rybołówstwa oraz produkty pierwszego przetworzenia, będące w związku z tymi produktami) lub środki spożywcze (m. in. piwo, chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze, inne wyroby piekarnicze, makarony, korek i bawełna).

Do tej pory oznaczeniem ChNP wyróżniono w Polsce 9 produktów.

Oznaczenie ChNP znajduje się na następujących polskich produktach:

bryndza podhalańska, fasola Piękny Jaś z Doliny Dunajca, fasola wrzawska, karp zatorski, miód z Sejneńszczyzny/Łoździejszczyzny, oscypek, podkarpacki miód spadziowy, redykołka, wiśnia nadwiślanka.

Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG)

Jest to europejski znak przyznawany produktom regionalnym wyjątkowej jakości, o nazwie nawiązującej do miejsca w którym jest wytwarzany i podkreślającej ich związek z tym miejscem.

Oznaczenie ChOG mówi nam także, że chociaż jeden z etapów powstawania produktu musi przebiegać na obszarze, do którego odnosi się jego nazwa.

O znak ChOG mogą ubiegać się produkty rolne przeznaczone do spożycia przez ludzi (płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli, rybołówstwa oraz produkty pierwszego przetworzenia, będące w związku z tymi produktami) lub środki spożywcze (m. in. piwo, chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze, inne wyroby piekarnicze, makarony, korek i bawełna).

Do tej pory oznaczeniem ChOG wyróżniono w Polsce 19 produktów.

Polskie produkty z oznaczeniem ChOG : andruty kaliskie, cebularz lubelski, chleb prądnicki, fasola korczyńska, jabłka grójeckie, jabłka łąckie, jagnięcina podhalańska, kiełbasa lisiecka, kołocz śląski/kołacz śląski, miód drahimski, miód kurpiowski, miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich, obwarzanek krakowski, rogal świętomarciński, ser koryciński swojski, suska sechlońska, śliwka szydłowska, truskawka kaszubska/kaszëbskô malëna, wielkopolski ser smażony, .

Gwarantowana Tradycyjna Specjalność (GTS)

Jest to europejski znak jakości, przyznawany produktom noszącym tradycyjną nazwę, odnoszącą się do jego specyficznego charakteru lub tradycyjnie stosowaną dla tego produktu. Produkt z oznaczeniem GTS musi być wytwarzany z tradycyjnych surowców, według tradycyjnej, przekazywanej z pokolenia na pokolenie receptury lub tradycyjnymi metodami.

O oznaczenie GTS mogą ubiegać się produkty rolne przeznaczone do spożycia przez ludzi (płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli, rybołówstwa oraz produkty pierwszego przetworzenia, będące w związku z tymi produktami) lub środki spożywcze (m. in. piwo, napoje z ekstraktów roślinnych, czekolada, chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze,  makarony) a także gotowe dania.

Do tej pory oznaczeniem GTS wyróżniono w Polsce 9 produktów.

Polskie produkty z oznaczeniem GTS : półtorak, dwójniak, trójniak, czwórniak,  kabanosy, kiełbasa jałowcowa, kiełbasa myśliwska, olej rydzowy, pierekaczewnik.

Procedura rejestracji produktów tradycyjnych i regionalnych ChNP, ChOG oraz GTS

Warunek wyjściowy dla wszystkich znaków jakości: powstanie grupy wytwórców lub przetwórców.

O przyznanie europejskiego znaku jakości może się ubiegać grupa producentów lub przetwórców – składa ona wniosek do ministra właściwego do spraw rynków rolnych, nim się to jednak stanie, członkowie grupy muszą sami ustalić zasady, które będą obowiązywać jej członków. Czyli, między innymi, uzgodnić reguły i częstotliwość kontroli oraz mechanizmy samokontroli, a także wybrać organ kontrolujący. 

Od tej żelaznej zasady wyjściowej jest wyjątek:

jeden producent lub wytwórca może wnioskować o przyznanie Chronionej Nazwy Pochodzenia lub Chronionego Oznaczenia Geograficznego (i będzie potraktowany jak grupa), jeśli jest jedynym producentem na danym obszarze, a ponadto:

* wyznaczony obszar posiada cechy, które odróżniają go od obszarów sąsiednich lub

* charakterystyka danego produktu odróżnia go od produktów wytwarzanych na obszarach sąsiednich.

Wniosek złożony przez tego pojedynczego producenta oraz specyfikacja produktu muszą być tak sformułowane, aby do tej jednoosobowej grupy mogli dołączyć i inni, którzy spełnią określone we wniosku warunki. Jednym słowem, nikt nie może być monopolistą.

Taki wyjątek nie istnieje w przypadku starających się o Gwarantowaną Tradycyjną Specjalność: tu grupa zawsze oznacza organizację kilku producentów lub przetwórców. 


czytaj dalej ››

Jak wnioskować o przyznanie znaku Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności?

I. Wniosek o przyznanie znaku GTS może złożyć wyłącznie grupa (w jej skład mogą wchodzić wytwórcy z różnych krajów członkowskich). Produkt, który ma być znakowany, musi być wytwarzany ze składników lub surowców tradycyjnie stosowanych lub skład, sposób produkcji bądź przetwarzania odpowiada tradycyjnej praktyce wytwarzania tego produktu, przy czym „tradycyjny” oznacza stosowany przynajmniej od 30 lat. Nazwa takiego produktu musi być tradycyjnie stosowana lub oznaczać jego tradycyjny bądź specyficzny charakter.

O znak GTS mogą ubiegać się produkty rolne przeznaczone do spożycia przez ludzi (płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli, rybołówstwa oraz produkty pierwszego przetworzenia, będące w związku z tymi produktami) lub środki spożywcze (m. in. piwo, napoje z ekstraktów roślinnych, czekolada, chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze,  makarony), a także gotowe dania.

II. Grupa musi sporządzić wniosek, według wzoru określonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (rozporządzenie z dn. 22 marca 2005 r.). Wzór wniosku do pobrania: http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Formularze-wnioskow

Prócz danych teleadresowych, wniosek zawiera takie elementy jak:

*nazwa produktu w jednym lub kilku językach (jeśli produkt wytwarzany jest w różnych krajach);

*pole oznaczające, że produkt zostanie zarejestrowany z zastrzeżeniem nazwy (zgodnie z nowym rozporządzeniem);

*bardzo szczegółowy opis produktu, zawierający skład surowcowy oraz główne właściwości fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne i organoleptyczne;

*szczegółowy opis wszystkich etapów produkcji, łącznie z właściwościami i cechami surowców i składników, które są stosowane przez wnioskującą grupę producentów;

*wszystko, co określa specyficzny charakter produktu;

*wszystko, co wskazuje na tradycyjny charakter produktu (czyli: wskazanie na tradycyjne surowce lub tradycyjny skład lub tradycyjną  metodę produkcji lub przetwórstwa) i jego obecność na rynku przez co najmniej 30 lat;

WAŻNE:  Na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi znajdują się wszystkie złożone do tej pory wnioski o przyznanie znaku Chronionej Nazwy Pochodzenia, Chronionego Oznaczenia Geograficznego oraz Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności; mogą być one pomocne przy sporządzaniu własnego wniosku.

http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Wnioski-przeslane-do-UE-od-kwietnia-2006-roku

http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Zlozone-wnioski-o-rejestracje-Produkty-regionalne-i-tradycyjne

III. Grupa wnioskodawców sama ustala zakres i częstotliwość kontroli jakości oraz tego, czy wszyscy producenci przestrzegają zawartych w specyfikacji produktu reguł. Wskazuje też jednostkę certyfikującą. Organami uprawnionymi do  przeprowadzania kontroli są:

  • Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
  • prywatne jednostki certyfikujące, upoważnione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tej chwili jest ich pięć:
  • PNG Sp. z o.o., numer identyfikacyjny OZ/jc-01/2006/PL, Cisów 77A, 26-021 Daleszyce, www.png.ecofarm.pl, tel./fax: +48 41 306 40 00
  • Polskie Centrum Badań i Certyfikacji w Warszawie, numer identyfikacyjny OZ/jc-02/2006/PL, 02-699 Warszawa, ul. Kłobucka 23A, www.pcbc.gov.pl, tel. +48 22 464 52 00
  • COBICO Sp. z o.o., numer identyfikacyjny OZ/jc-03/2007/PL, 32-020 Wieliczka, Przebieczany 529, www.cobico.pl, tel. +48 12 632 35 71, +48 12 630 90 90, fax: +48 12 416 36 46
  • BIOCERT MAŁOPOLSKA Sp. z o.o., numer identyfikacyjny OZ/jc-04/2007/PL, 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A, www.biocert.pl, tel./fax: +48 12 430 36 06
  • TUV Rheinland Polska Sp. z o.o., numer identyfikacyjny OZ/jc-06/2008/PL, 02-146 Warszawa, ul. 17 Stycznia 56, www.tuv.com/pl, tel. +48 22 846 79 99, fax: +48 22 868 37 42

IV. Za rozpatrzenie gotowego wniosku trzeba wnieść opłatę. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lutego 2005 wynosi ona 300 zł i taką kwotę należy wpłacić na następujące konto:

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Biuro Administracyjno–Budżetowe
22 1010 1010 0052 3622 3100 0000

Co jeszcze warto wiedzieć:

- składając wniosek, producenci ujawniają swoje „know-how” – opisany sposób produkcji przestaje być ich tajemnicą zawodową;

- producenci muszą liczyć się z tym, że do grupy producentów dołączą kolejni chętni, którzy będą chcieli wytwarzać produkt według opisanej specyfikacji; polityka jakości napędza zdrową i uczciwą konkurencję.


czytaj dalej ››

Jak wnioskować o przyznanie znaku Chronionej Nazwy Pochodzenia lub Chronionego Oznaczenia Geograficznego?

I. Do złożenia wniosku uprawniona jest grupa (w szczególnych sytuacjach osoba fizyczna lub prawna może być traktowana jako grupa), która w dodatku nie może stawiać ograniczeń co do liczebności swoich członków.

Wniosek o przyznanie Chronionej Nazwy Pochodzenia można zgłosić dla produktu, którego cały proces produkcji przebiega na określonym obszarze geograficznym, a jego jakość lub cechy charakterystyczne mają ścisły związek ze środowiskiem geograficznym, czyli z warunkami naturalnymi miejsca i ludźmi, którzy tam żyją.

Wniosek o przyznanie Chronionego Oznaczenia Geograficznego składa się dla produktu, którego przynajmniej jeden etap produkcji odbywa się na określonym obszarze geograficznym oraz którego jakość, renoma lub inna cecha charakterystyczna mają ścisły związek z tym obszarem.

O znaki ChNP oraz ChOG mogą ubiegać się produkty rolne przeznaczone do spożycia przez ludzi (płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli, rybołówstwa oraz produkty pierwszego przetworzenia, będące w związku z tymi produktami) lub środki spożywcze (m. in. piwo, chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze, inne wyroby piekarnicze, makarony, korek i bawełna), nie mogą natomiast to być dania gotowe.

II. Grupa sporządza wniosek, w którym wskazuje, o które z oznaczeń (ChNP czy ChOG) się ubiega. Dalszy tryb wnioskowania jest dla obu znaków podobny. Ważnym krokiem jest wypełnienie wniosku, zamieszczonego na stronie Miniserstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wniosek do pobrania:

http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Formularze-wnioskow

WAŻNE:  Na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi znajdują się wszystkie złożone do tej pory wnioski o przyznanie znaku Chronionej Nazwy Pochodzenia, Chronionego Oznaczenia Geograficznego oraz Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności; mogą być one pomocne przy sporządzaniu własnego wniosku.

http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Wnioski-przeslane-do-UE-od-kwietnia-2006-roku

http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Zlozone-wnioski-o-rejestracje-Produkty-regionalne-i-tradycyjne

Prócz danych teleadresowych, składu grupy oraz zaznaczenia kategorii, do której należy dany produkt, potrzebna jest szczegółowa specyfikacja, w której skład wchodzą między innymi:

*nazwa produktu, zawierająca nazwę pochodzenia lub oznaczenie geograficzne;

*opis, uwzględniający surowce i główne właściwości fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne oraz organoleptyczne;

*ścisłe określenie obszaru geograficznego, na którym jest wytwarzany produkt;

*opis sposobu, w jaki grupa producentów zapewnia autentyczność i wysoką jakość produktu;

*sposób wytwarzania, pakowania itp.

*wskazanie związku pomiędzy jakością i cechami produktu, a jego miejscem pochodzenia; WAŻNE: Jeżeli grupa producentów w uzasadnieniu powołuje się na publikacje, dokumenty czy też inne źródła, do wniosku należy dołączyć kopie tych źródeł.

III. Grupa wnioskodawców sama ustala zakres i częstotliwość kontroli jakości oraz tego, czy wszyscy producenci przestrzegają zawartych w specyfikacji produktu reguł. Wskazuje też organ kontrolny. Organami uprawnionymi do  przeprowadzania kontroli są:

  • Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych lub
  • prywatne jednostki certyfikujące, upoważnione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
    1. PNG Sp. z o.o., numer identyfikacyjny OZ/jc-01/2006/PL, 26-021 Daleszyce, Cisów 77A, www.png.ecofarm.pl, tel./fax: +48 41 306 40 00
    2. Polskie Centrum Badań i Certyfikacji w Warszawie, numer identyfikacyjny OZ/jc-02/2006/PL, 02-699 Warszawa, ul. Kłobucka 23A, www.pcbc.gov.pl, tel. +48 22 464 52 00
    3. COBICO Sp. z o.o., numer identyfikacyjny OZ/jc-03/2007/PL, 32-020 Wieliczka, Przebieczany 529, www.cobico.pl, tel. +48 12 632 35 71, +48 12 630 90 90, fax: +48 12 416 36 46
    4. BIOCERT MAŁOPOLSKA Sp. z o.o., numer identyfikacyjny OZ/jc-04/2007/PL, 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A, www.biocert.pl, tel./fax: +48 12 430 36 06
    5. TUV Rheinland Polska Sp. z o.o., numer identyfikacyjny OZ/jc-06/2008/PL, 02-146 Warszawa, ul. 17 Stycznia 56, www.tuv.com/pl, tel. +48 22 846 79 99, fax: +48 22 868 37 42

 

IV. Za rozpatrzenie gotowego wniosku  trzeba wnieść opłatę. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lutego 2005 r. wynosi ona 300 zł i taką kwotę należy wpłacić na następujące konto:

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Biuro Administracyjno–Budżetowe
22 1010 1010 0052 3622 3100 0000

 

Co jeszcze warto wiedzieć:

- składając wniosek, producenci ujawniają swoje „know-how” – opisany sposób produkcji przestaje być ich tajemnicą zawodową;

- producenci muszą liczyć się z tym, że do grupy producentów dołączą kolejni chętni, którzy będą chcieli wytwarzać produkt według opisanej specyfikacji; polityka jakości napędza zdrową i uczciwą konkurencję.


czytaj dalej ››

Korzyści wynikające z ubiegania się i posiadania unijnego znaku jakości.

- Oznaczenia umożliwiają łatwą identyfikację oryginalnych i wartościowych produktów, o konkretnych specyficznych cechach i wysokiej jakości;

- umieszczenie na produkcie znaku jakości uzasadnia jego wyższą cenę, ale daje też gwarancję kupującemu, że płaci za wysoką jakość;

- produkty zarejestrowane jako GTS, ChNP lub ChOG podlegają ochronie prawnej na terenie Unii Europejskiej;

- produkty ubiegające się o ChNP lub ChOG, których wnioski o rejestrację zostały pozytywnie ocenione na etapie krajowym, a następnie przekazane Komisji Europejskiej, oczekujące na rejestrację, podlegają ochronie prawnej na terytorium RP;

- ochrona prawna eliminuje nieuczciwą konkurencję, zabezpiecza przed nieuprawnionym posługiwaniem się nazwą produktu i jego podrabianiem 


czytaj dalej ››

Ważne dokumenty i informacje.

1. ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (wraz z Załącznikiem)

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2012:343:0001:0029:pl:PDF

2. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1216/2007 z dnia 18 października 2007 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 509/2006 w sprawie produktów rolnych i środków spożywczych będących gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2007:275:0003:0015:PL:PDF

3. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1898/2006 z dnia 14 grudnia 2006 r. określające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 510/2006 w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2006:369:0001:0001:PL:PDF

4. Opisy polskich, zarejestrowanych produktów w ramach ChNP, ChOG i GTS:

http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Produkty-regionalne-i-tradycyjne/Produkty-zarejestrowane-jako-Chronione-Nazwy-Pochodzenia-Chronione-Oznaczenia-Geograficzne-oraz-Gwarantowane-Tradycyjne-Specjalnosci

5. Opis wszystkich zarejestrowanych w KE produktów:

http://ec.europa.eu/agriculture/quality/door/list.html

www.qualivita.it (IT/EN)